Υπομνήματα - Υπόμνημα Επιτρόπου Διοικήσεως αναφορικά με την είσοδο, παραμονή και φοίτηση αλλοδαπών σπουδαστών - ΚΕ Παιδείας - 13/10/2015


Υπόμνημα Επιτρόπου Διοικήσεως αναφορικά με την είσοδο, παραμονή και φοίτηση αλλοδαπών σπουδαστών - ΚΕ Παιδείας - 13/10/2015



ΥΠΟΜΝΗΜΑ ΕΠΙΤΡΟΠΟΥ ΔΙΟΙΚΗΣΕΩΣ & ΑΝΘΡΩΠΙΝΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ
ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΕΙΣΟΔΟ, ΠΑΡΑΜΟΝΗ & ΦΟΙΤΗΣΗ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΣΠΟΥΔΑΣΤΩΝ

Το Γραφείο Επιτρόπου Διοικήσεως και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων έχει κατ’ επανάληψη ασχοληθεί με ζητήματα που άπτονται της εισόδου, παραμονής και φοίτησης αλλοδαπών σπουδαστών στην Κύπρο, και τα οποία του έχουν τεθεί είτε από μεμονωμένους σπουδαστές, είτε από Ιδιωτικές Σχολές Τριτοβάθμιας Εκπαίδευσης, είτε από Μη Κυβερνητικές Οργανώσεις. Η συνολική εικόνα που έχει εξαχθεί είναι, αφενός ότι, απουσιάζουν ουσιαστικές και διαδικαστικές εγγυήσεις για την αποτροπή του κινδύνου παραπληροφόρησης και εκμετάλλευσης φοιτητών από τρίτες χώρες, και αφετέρου, ότι συχνά ακολουθείται ιδιαίτερα αυστηρή, ανελαστική και ανεπιεικής μεταχείριση των φοιτητών σε σχέση με την τήρηση των υποχρεώσεων που απορρέουν από το καθεστώς παραμονής τους στη χώρα, που οδηγεί στον τερματισμό των σπουδών τους και την απέλασή τους, κατά παράβαση των εύλογων προσδοκιών και του δικαιώματός τους στην εκπαίδευση.

Ειδικότερα, τον Ιούλιο του 2014 η Αρχή Κατά των Διακρίσεων συνέταξε Έκθεση, έχοντας εξετάσει το πλαίσιο στο οποίο κινείται η είσοδος και η φοίτηση των αλλοδαπών φοιτητών και τα κενά, ελλείψεις ή ασάφειες που παρατηρούνται και που μπορούν δυνητικά να αξιοποιηθούν για εξαπάτηση ή ακόμα και εκμετάλλευση των φοιτητών. Οι εισηγήσεις που υποβλήθηκαν αφορούσαν στα θέματα της (α) Πληροφόρησης και Διαφάνειας, (β) Υποβολής παραπόνων, Ελέγχου και Λογοδοσίας και (γ) Πρόληψης της εμπορίας προσώπων. Υποδείχθηκαν, ειδικότερα, τα εξής:
  • Οι ρυθμίσεις που αφορούν τόσο στην έγκριση ενός προσώπου για είσοδο και σπουδές στην Κύπρο, όσο και απορρέουσες υποχρεώσεις ή δικαιώματά του κατά την παραμονή του στη χώρα, είναι πολύπλοκες, δυσνόητες και ασαφείς, κάτι που επιτείνεται από τη διασπορά αρμοδιοτήτων σε διαφορετικά υπουργεία κα που αποβαίνει σε βάρος της νομικής και πρακτικής καθαρότητας και σαφήνειας. Το γεγονός αυτό έχει ως αποτέλεσμα τα ενδιαφερόμενα πρόσωπα δύσκολα να μπορούν να εντοπίσουν και να κατανοήσουν το σύνολο των προβλέψεων που τους αφορούν και, κατ’ επέκταση, είναι πιο ευάλωτα σε παραπληροφόρηση ή παραπλάνηση. Θα πρέπει συνεπώς να επιδιωχθεί η παροχή επίσημης και έγκυρης ενημέρωσης κατά τρόπο ενιαίο, εύληπτο, σαφή και κατανοητό, ενδεχομένως μέσω μιας επίσημης ιστοσελίδας, ενώ παράλληλα θα πρέπει να διασφαλίζεται στο μέγιστο δυνατό βαθμό ότι κάθε πρόσωπο έχει έρθει σε επαφή με τις πληροφορίες αυτές προτού να αναχωρήσει από τη χώρα του για την Κύπρο, πιθανώς μέσω σχετικού εντύπου.
  • Οι έλεγχοι που διενεργούνται στις Ιδιωτικές Σχολές Τριτοβάθμιας Εκπαίδευσης για να διαπιστωθεί η συμμόρφωσή τους προς τις υποχρεώσεις τους που εκπηγάζουν από τη σχετική νομοθεσία είναι δειγματοληπτικοί, αποσπασματικοί και χωρίς να επιφέρουν, στην πραγματικότητα, οποιεσδήποτε συνέπειες ή κυρώσεις, με αποτέλεσμα η εφαρμογή της νομοθεσίας να καθίσταται πλημμελής, ανεπαρκής και ανίκανη να επιτελέσει τους σκοπούς της. Η θέσπιση υποχρεώσεων προς τις ίδιες τις Σχολές, η πρόβλεψη της δυνατότητας επιβολής κυρώσεων και η διενέργεια κάποιων επιθεωρήσεων από μικτά κλιμάκια, μέτρα που έχουν ήδη εξαγγελθεί, κινούνται προς τη σωστή κατεύθυνση, νοουμένου ότι θα εφαρμοστούν κατά τρόπο αυστηρό και απαρέγκλιτο. Παράλληλα, ωστόσο, θα πρέπει να θεσμοθετηθεί διαδικασία μέσω της οποίας οι φοιτητές θα μπορούν να υποβάλλουν καταγγελίες κατά της Σχολής τους στο Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού, με παράλληλο μηχανισμό διερεύνησης των καταγγελιών αυτών και επιβολής ποινών.
  • Παρότι δεν είναι εύκολο να ενταχθούν οι πρακτικές που αφορούν στην εισδοχή φοιτητών στον ορισμό της εμπορίας προσώπου, δεν αποκλείεται σε κάποιες περιπτώσεις συγκεκριμένες ενέργειες ή συμπεριφορές να λαμβάνουν πράγματι χαρακτηριστικά «στρατολόγησης», που παραπέμπουν σε μορφές εμπορίας προσώπων. Ως εκ τούτου, θα πρέπει να προβλέπονται ισχυρές ασφαλιστικές δικλείδες για πρόληψη και αποτροπή τέτοιων φαινομένων ανάμεσα στον πληθυσμό των εν δυνάμει ή εν ενεργεία αλλοδαπών σπουδαστών. Σημαντικό εργαλείο προς αυτή την κατεύθυνση αποτελεί η συστηματική εκπαίδευση των κρατικών λειτουργών και ο εφοδιασμός τους με σαφείς οδηγίες για το πώς πρέπει να ανιχνεύουν και αντιμετωπίζουν τέτοιες περιπτώσεις, ενώ χρήσιμη θα ήταν η εμπλοκή στο ζήτημα της Πολυθεματικής Συντονιστικής Ομάδας για την εμπορία προσώπων.

Μετά την υποβολή της πιο πάνω Έκθεσης, ακολούθησε διαβούλευση του Γραφείου με εκπροσώπους του Υπουργείου Παιδείας, Εσωτερικών και Εξωτερικών, στην οποία συμφωνήθηκε η ανάγκη καλύτερης και πιο συντονισμένης ενημέρωσης των προσώπων που ενδιαφέρονται να φοιτήσουν στην Κύπρο, ενδεχομένως μέσω της δημιουργίας μιας σχετικής πύλης ενημέρωσης. Εντούτοις, το Γραφείο δεν είναι ενήμερο για το κατά πόσο προωθήθηκαν ή υλοποιήθηκαν οποιαδήποτε σχετικά μέτρα.

Κατά τη διαβούλευση συζητήθηκαν, επίσης, τα προβλήματα που παρατηρούνται στην πιστοποίηση της γνησιότητας των εγγράφων που προσκομίζουν οι ενδιαφερόμενοι φοιτητές, ενώ συζητήθηκε κατά πόσο το έργο αυτό θα μπορούσε να ανατεθεί σε εξειδικευμένα γραφεία πιστοποίησης του εξωτερικού. Όσον αφορά στο θέμα του ελέγχου της τήρησης της νομοθεσίας από τις ΙΣΤΕ, συμφωνήθηκε ότι απαιτείται αυτό να γίνεται από κλιμάκια εμπειρογνωμόνων. Αναφέρθηκε, δε, το παράδειγμα του Ηνωμένου Βασιλείου, όπου μετά από τέτοιους ελέγχους αφαιρέθηκε η άδεια λειτουργίας από 200 Σχολές και δόθηκε στους φοιτητές το δικαίωμα να αλλάξουν σχολή, με παράλληλες διευκολύνσεις στη διαδικασία μετεγγραφής. Συζητήθηκε, τέλος, το γεγονός ότι τα στοιχεία, σχετικά με τους αριθμούς των προσώπων στα οποία δίδεται άδεια εισόδου για σκοπούς φοίτησης, εκείνων που τελικά εγγράφονται, εκείνων που αποφοιτούν ή εκείνων που στο μεταξύ απελαύνονται, δεν είναι συστηματοποιημένα και είναι πολύ δύσκολο να σχηματισθεί σαφής εικόνα του τι πραγματικά ισχύει.

Όσον αφορά στις αποφάσεις του Τμήματος Αρχείου Πληθυσμού και Μετάναστευσης για ακύρωση της άδειας παραμονής ενός φοιτητή στην Κύπρο, εξαιτίας παραβίασης από μέρους του ορισμένων υποχρεώσεων του, το Γραφείο Επιτρόπου Διοικήσεως και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων έχει κατ’ επανάληψη υποδείξει ότι απαιτείται επαρκής κι εξειδικευμένη αιτιολόγηση. Παράλληλα, θα πρέπει να προκρίνονται ηπιότερα της απέλασης μέτρα, ανάλογα με τη βαρύτητα της παραβίασης που κάθε φορά παρατηρείται.

Έχει, παράλληλα, τονιστεί ότι, αυτό που έχει πρωτίστως σημασία δεν είναι η προσμέτρηση των οικονομικών ωφελειών από την είσοδο στην Κύπρο διεθνών φοιτητών, αλλά η κατανόηση ότι η αντιμετώπιση τους αποκλειστικά υπό όρους ελέγχου της αδήλωτης εργασίας και της μεταναστευτικής ροής είναι προβληματική, καθώς εμπερικλείει σοβαρούς κινδύνους παραβίασης δικαιωμάτων: Η άσκηση πολιτικών και πρακτικών που στοχεύουν κατά κύριο λόγο στην απομάκρυνση των φοιτητών που παραβιάζουν τους όρους φοίτησης ή απασχόλησης τους, παραγνωρίζει το δικαίωμα των προσώπων αυτών στην εκπαίδευση, για την άσκηση του οποίου οι ίδιοι ταξίδεψαν εκτός της χώρας καταγωγής τους και δαπάνησαν σημαντικά χρηματικά ποσά. Η διακοπή των σπουδών για αρκετούς από τους φοιτητές που απομακρύνονται δεν αποκλείεται να συνεπάγεται την πλήρη αποστέρηση τους από ακαδημαϊκά και επαγγελματικά προσόντα, με τα οποία θα μπορούσαν να αποκτήσουν πρόσβαση στην αγορά εργασίας και να βελτιώσουν την ποιότητα ζωής τους.


Ελίζα Σαββίδου
Επίτροπος Διοικήσεως
και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων
12 Οκτωβρίου 2015


Κατεβάστε το αρχείο τύπου Word Ypomnima_Allodapi_fitites_Vouli13102015.docx (Μέγεθος Αρχείου: 21,45Kb)
mp3
12102015.mp3 (Μέγεθος Αρχείου: 2031,04Kb)