Υπομνήματα - Υπόμνημα Επιτρόπου Διοικησεως σχετικά με τη τροποποίηση της νομοθεσίας για το Ελάχιστο Εγγυημένο Εισόδημα - ΚΕ Εργασίας Πρόνοιας & Κοινωνικών Ασφαλίσεων - Ιούνιος 2015


Υπόμνημα Επιτρόπου Διοικησεως σχετικά με τη τροποποίηση της νομοθεσίας για το Ελάχιστο Εγγυημένο Εισόδημα - ΚΕ Εργασίας Πρόνοιας & Κοινωνικών Ασφαλίσεων - Ιούνιος 2015



ΥΠΟΜΝΗΜΑ
ΕΠΙΤΡΟΠΟΥ ΔΙΟΙΚΗΣΕΩΣ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΝΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ
ΓΙΑ ΤΑ ΘΕΜΑΤΑ ΠΟΥ ΘΑ ΕΞΕΤΑΣΤΟΥΝ ΣΤΗ ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΣΦΑΛΙΣΕΩΝ
ΗΜΕΡ. 22 ΙΟΥΝΙΟΥ 2015


Από τον Νοέμβριο 2014 μέχρι σήμερα υποβλήθηκαν στο Γραφείο Επιτρόπου Διοικήσεως και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων 66 περίπου παράπονα το αντικείμενο των οποίων συνδέεται με τον περί Ελάχιστου Εγγυημένου Εισοδήματος και Γενικότερα περί Κοινωνικών Παροχών Νόμο.

Τα περισσότερα από τα παράπονα αφορούν στη καθυστέρηση εξέτασης αιτήσεων που υπέβαλαν οι παραπονούμενοι στην Υπηρεσία Διαχείρισης Επιδομάτων Πρόνοιας (στο εξής η «ΥΔΕΠ»). Οι παραπονούμενοι εμπίπτουν σε διάφορες ομάδες του πληθυσμού, μακροχρόνια άνεργοι, λήπτες δημοσίου βοηθήματος, χαμηλοσυνταξιούχοι, άτομα με αναπηρία, ευρωπαίοι πολίτες, αλλοδαποί.

Από τη σχετική έρευνα που έγινε προέκυψε ότι πράγματι υπάρχει καθυστέρηση εξέτασης των αιτήσεων και καταγράφηκαν ορισμένες αιτίες αυτού του προβλήματος, όπως:

- Η μαζική υποβολή αιτήσεων μέσα σε μικρό χρονικό διάστημα (3 περίπου μήνες). Η ΥΔΕΠ έλαβε 73.000 αιτήσεις και εξέτασε τις 22.000. Παραλαμβάνει 25 περίπου αιτήσεις κάθε μέρα και έχει τη δυνατότητα να εξετάζει 600 – 800 αιτήσεις το μήνα ή 30 – 40 αιτήσεις την ημέρα. Με απλές αριθμητικές πράξεις για να εξετάσει η ΥΔΕΠ τις αιτήσεις που έλαβε, με τους συγκεκριμένους ρυθμούς, θα χρειαστούν 6 χρόνια χωρίς να λαμβάνονται υπόψη οι νέες αιτήσεις.

- Η ΥΔΕΠ δεν ήταν και εξακολουθεί να μην είναι κατάλληλα στελεχωμένη. Μέχρι σήμερα άλλαξε 3 φορές το 75% του προσωπικού της.

- Το προσωπικό που προσλήφθηκε στην ΥΔΕΠ δεν είχε εμπειρία στα θέματα των επιδομάτων και ιδίως αναφορικά με τα οικονομικά και άλλα δεδομένα που πρέπει να συνεκτιμούνται για τους σκοπούς της κάθε ξεχωριστής αίτησης.

Διαπιστώθηκαν επίσης τα πιο κάτω άλλα προβλήματα:

- Δυσκολία τηλεφωνικής επικοινωνίας των αιτητών με την ΥΔΕΠ αφού οι κλήσεις δεν απαντώνται.

- Απορρίπτονται αιτήσεις χωρίς στις απαντητικές επιστολές που αποστέλλονται στους αιτητές για ενημέρωση να δίδονται επαρκείς και κατανοητές εξηγήσεις αναφορικά με τους λόγους της απόρριψης των αιτήσεων τους. Η αιτιολογία των απορριπτικών αποφάσεων, πολύ πιθανό να είναι καταγραμμένη στο φάκελο κάθε σχετικής αίτησης, ωστόσο, αυτό δεν είναι αρκετό ούτε η απλή αναφορά στη διάταξη της νομοθεσίας με βάση την οποία λήφθηκε η απόφαση. Ο αιτητής έχει δικαίωμα πλήρους και εμπεριστατωμένης ενημέρωσης σε σχέση με εκείνα τα πραγματικά δεδομένα και στοιχεία που συνεκτιμήθηκαν και δικαιολογούν, με βάση τις εφαρμοστέες νομοθετικές διατάξεις, τη ληφθείσα απορριπτική απόφαση.

- Για την εξέταση ενστάσεων κατά απορριπτικών αποφάσεων χρειάζονται στο παρόν τουλάχιστο στάδιο 3 – 4 μήνες, χρονικό διάστημα που σε συνάρτηση με την καθυστέρηση εξέτασης των αιτήσεων, αυξάνει σημαντικά το συνολικό διάστημα που χρειάζεται να αναμένουν αιτητές για να αποσαφηνιστεί το δικαίωμα τους στη λήψη ΕΕΕ.

- Υπάρχει ασάφεια ως προς το ποια είναι η αρμόδια αρχή να επιλαμβάνεται έκτακτα ή επείγοντα περιστατικά. Η ΥΔΕΠ και οι Υπηρεσίες Κοινωνικής Ευημερίας (ΥΚΕ) παραπέμπουν η μια στην άλλη.

- Καθορίζεται στο Νόμο το ηλικιακό όριο των 28 ετών για να νομιμοποιείται άτομο να υποβάλει αίτηση για ΕΕΕ και φαίνεται ότι αποκλείονται άτομα μικρότερης ηλικίας, άνεργα, χωρίς εισοδήματα.

- Το εδάφιο (1) (β) του άρθρου 5 του Νόμου, που θέτει ως προϋπόθεση για την υποβολή αίτησης να έχει ο αιτητής κατά την αμέσως προηγούμενη περίοδο 5 ετών, νόμιμη και συνεχή διαμονή στη Δημοκρατία, αποκλείει ευθέως από τη λήψη ΕΕΕ ευρωπαίους πολίτες και κύπριους επαναπατριζόμενους ενώ μπορεί πραγματικά να μην έχουν εισοδήματα.

- Απορρίπτονται αιτήσεις για ΕΕΕ, με βάση το άρθρο 13 (α) του Νόμου, επειδή οι αιτητές κατέχουν ακίνητη ιδιοκτησία, είτε οι ίδιοι είτε μέλη της οικογενειακής μονάδας, που υπερβαίνει σε αξία τις 100.000 ευρώ ενώ η εν λόγω ακίνητη ιδιοκτησία μπορεί να είναι υποθηκευμένη έναντι μη εξυπηρετούμενων δανείων. Παράλληλα οι αιτητές μπορεί να μην έχουν οποιαδήποτε άλλα εισοδήματα. Για τον ίδιο λόγο, απορρίπτονται ακόμα και αιτήσεις ατόμων που έχουν κηρυχθεί σε πτώχευση και η ακίνητη ιδιοκτησία τους περιήλθε σε διαχειριστή για τους σκοπούς της πτωχευτικής διαδικασίας.

Όσον αφορά ειδικά την κατηγορία των ατόμων με αναπηρία, η διερεύνηση παραπόνων που υποβλήθηκαν κατέδειξε τα ακόλουθα:

- Για να συνεχίσει από τις ΥΚΕ η παροχή δημοσίου βοηθήματος σε λήπτες άτομα κυρίως με νοητική αναπηρία, με βάση τον περί Δημοσίων Βοηθημάτων Νόμο και για να εξεταστούν από την ΥΔΕΠ οι αιτήσεις τους για ΕΕΕ, τους ζητήθηκε να προσκομίσουν διάταγμα «νόμιμου αντιπροσώπου από δικαστήριο για διαχείριση περιουσίας», δηλαδή, δικαστικό διάταγμα ανικανότητας δυνάμει του περί Διαχείρισης Περιουσίας Ανίκανων Προσώπων Νόμου. Σχετική ανακοίνωση είχε εκδοθεί από το Υπουργείο Εργασίας, Πρόνοιας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων στις 25 Ιουλίου 2014, αφού λήφθηκε υπόψη το άρθρο 4 (3) του Νόμου που αφορά το ΕΕΕ και εξασφαλίστηκε γνωμάτευση αναφορικά με αυτό το άρθρο από τη Νομική Υπηρεσία. Ως αποτέλεσμα, η πρόσβαση σε ένα ελάχιστο εισόδημα αναγκαίο για την διαβίωση των ατόμων με αναπηρία, κατέληξε σε πολλές περιπτώσεις, στην πλήρη στέρηση της δικαιοπρακτικής ικανότητας τους, με βάση τον περί Διαχείρισης της Περιουσίας Ανικάνων Προσώπων Νόμο, ο οποίος τέθηκε σε εφαρμογή πριν από 19 χρόνια και βρίσκεται σε διάσταση με τη Σύμβαση των ΗΕ για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρία και τον περί της Σύμβασης για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρία και περί Συναφών Θεμάτων (Κυρωτικός) Νόμο 8(ΙΙΙ)/2011. Επισυνάπτεται αντίγραφο της σχετικής έκθεσης που υποβλήθηκε γι’ αυτό το θέμα στο Υπουργείο Εργασίας, Πρόνοιας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων.

- Τερματίστηκε η παροχή δημοσίου βοηθήματος σε άτομα με αναπηρία ή απορρίφθηκαν αιτήσεις τους για ΕΕΕ, επειδή, διαπιστώθηκε ότι καταθέσεις στο όνομα τους υπερβαίνουν το ποσό των 5000 ευρώ. Το άρθρο 13 του Νόμου για το ΕΕΕ, αναφέρει ότι δεν είναι δικαιούχος ΕΕΕ ο αιτητής που κατέχει ο ίδιος ή άλλο μέλος της οικογενειακής μονάδας καταθέσεις που υπερβαίνουν το ποσό των 5000 ευρώ, ωστόσο, πρόκειται για εξαιρετικά χαμηλό ποσό για να αποτελεί τη βάση αποκλεισμού ατόμων με αναπηρία από ελάχιστη κρατική οικονομική βοήθεια ενώ είναι γνωστό και παραδεκτό ότι εξαιτίας της αναπηρίας τους έχουν πολλαπλές καθημερινές ανάγκες αυξημένου κόστους. Επιπρόσθετα όταν ποσό που μπορεί να υπερβαίνει τις 5000 ευρώ είναι κατατεθειμένο σε τραπεζικό λογαριασμό ανήλικου ατόμου με αναπηρία, είναι επίσης γνωστό, ότι ούτε ο ίδιος ο ανήλικος ούτε οι γονείς ή οι κηδεμόνες του έχουν πρόσβαση στην ανάληψη έστω μικρού μέρους του και ούτε ενδείκνυται να απαιτείται κάτι τέτοιο με έρεισμα την καθημερινή συντήρηση του ατόμου με αναπηρία, καθότι, μπορεί να είναι απαραίτητο να διαφυλαχθεί για μελλοντικές ανάγκες επεμβάσεων και θεραπειών. Για το συγκεκριμένο θέμα θα υποβληθεί σύντομα έκθεση στο Υπουργείο με αναφορές στις διατάξεις της Σύμβασης του ΟΗΕ για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρίες και αντίγραφο της θα κοινοποιηθεί στη Βουλή των Αντιπροσώπων για ενημέρωση.

Η διάταξη του περί Δημοσίων Βοηθημάτων Νόμου στην οποία αφορά η τροποποίηση που προτείνεται με την πρόταση νόμου (3ο θέμα της συνεδρίασης), για το λόγο που αναφέρεται στην αιτιολογική έκθεση της πρότασης, παρέχει διακριτική ευχέρεια στο Διευθυντή να επιβάλλει απαγόρευση επί ακίνητης ιδιοκτησίας αιτητή. Διαπιστώθηκε όμως, από τη διερεύνηση παραπόνων, ότι οι ΥΚΕ ζητούσαν σε κάθε περίπτωση αιτητή δημοσίου βοηθήματος να θέτουν απαγόρευση στην ακίνητη ιδιοκτησία του. Κατά προέκταση δεν ασκείτο η διακριτική ευχέρεια του Διευθυντή εξατομικευμένα, με βάση τα δεδομένα κάθε αιτητή ως εάν ο Διευθυντής να έχει δυνάμει του Νόμου δέσμια αρμοδιότητα επιβολής απαγόρευσης.




Ελίζα Σαββίδου
Επίτροπος Διοικήσεως και
Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων


Κατεβάστε το αρχείο τύπου Acrobat elaxistoeggiimenoeisodima.pdf (Μέγεθος Αρχείου: 144,82Kb)
Κατεβάστε το αρχείο τύπου Word
Ipomnima_elaxisto_eggiimeno_eisodima_Vouli22062015.doc (Μέγεθος Αρχείου: 48,45Kb)
mp3
22062015.mp3 (Μέγεθος Αρχείου: 2321,66Kb)