Υπομνήματα - Υπόμνημα της Ανεξάρτητης Αρχής Προώθησης Δικαιωμάτων Ατόμων με Αναπηρία αναφορικά με το Νομοσχέδιο με τίτλο «Νόμος που τροποποιεί τους περί Γενικού Συστήματος Υγείας Νόμους του 2001 μέχρι 2005


Υπόμνημα της Ανεξάρτητης Αρχής Προώθησης Δικαιωμάτων Ατόμων με Αναπηρία αναφορικά με το Νομοσχέδιο με τίτλο «Νόμος που τροποποιεί τους περί Γενικού Συστήματος Υγείας Νόμους του 2001 μέχρι 2005




Αρ. Φακ.: Σ.Α.Α. 21.02.03

Λευκωσία, 20 Φεβρουαρίου 2017
ΥΠΟΜΝΗΜΑ
Επιτρόπου Διοικήσεως και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων ως
Ανεξάρτητη Αρχή Προώθησης Δικαιωμάτων Ατόμων με Αναπηρία
αναφορικά με το Νομοσχέδιο με τίτλο «Νόμος που τροποποιεί τους περί
Γενικού Συστήματος Υγείας Νόμους του 2001 μέχρι 2005»

Με αφορμή τη συζήτηση ενώπιον της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Υγείας σε σχέση με τον εκσυγχρονισμό του νομοθετικού πλαισίου για την εισαγωγή του Γενικού Συστήματος Υγείας και ειδικότερα, τον περί Γενικού Συστήματος Υγείας (Τροποποιητικός) Νόμο του 2016, κρίνεται αναγκαίο όπως τεθούν υπόψη σας τα ακόλουθα:

1) Στον Επίτροπο Διοικήσεως και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων έχει ανατεθεί, μεταξύ άλλων, η αρμοδιότητα παρακολούθησης (monitoring) της υλοποίησης της Σύμβασης του ΟΗΕ για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρία1, τόσο από τους δημόσιους όσο και τους ιδιωτικούςς φορείς2. Πιο συγκεκριμένα, για το σκοπό της υλοποίησης της Σύμβασης, ο Επίτροπος Διοικήσεως μπορεί, μεταξύ άλλων, να υποβάλλει εισηγήσεις για τη θέσπιση νόμων ή κανονισμών αλλά και για την τροποποίηση ή και κατάργηση νομοθετικών ή κανονιστικών διατάξεων που δεν συνάδουν με τις αρχές και διατάξεις της.

2) Με επιστολή ημερ. 14 Νοεμβρίου 2014, αντίγραφο της οποίας κοινοποιήθηκε στην Κοινοβουλευτική Επιτροπή Υγείας: (α) τέθηκαν υπόψη της Γενικής Διευθύντριας του Υπουργείου Υγείας οι διατάξεις των άρθρων 25 και 26 της Σύμβασης, που αφορούν στα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρία στην υγεία και την ένταξη και αποκατάσταση τους αντίστοιχα και (β) επισημάνθηκε η ανάγκη όπως η διάσταση της αναπηρίας διέπει το σχεδιασμό και τον προγραμματισμό των κρατικών πολιτικών στο τομέα της υγείας, με στόχευση στις ειδικότερες υποχρεώσεις δυνάμει της Σύμβασης έναντι των ατόμων με αναπηρία για να δημιουργηθούν οι προϋποθέσεις πραγμάτωσης του δικαιώματος τους να απολαμβάνουν το υψηλότερο επίπεδο υγείας, χωρίς διάκριση λόγω της αναπηρίας τους. Ενόψει δε των υπό εξέλιξη τότε ενεργειών του Υπουργείου, για εφαρμογή του Γενικού Συστήματος Υγείας (ΓεΣΥ), ζητήθηκε με την ίδια πιο πάνω επιστολή ενημέρωση από το Υπουργείο, σε σχέση ιδίως με το πώς το ΓεΣΥ, θα διασφάλιζε τα ανωτέρω δικαιώματα. Στην εν λόγω επιστολή το Υπουργείο δεν ανταποκρίθηκε παρά και τη σχετική υπενθύμιση που έγινε.
3) Στο πλαίσιο της συνεργασίας μας με τη Κυπριακή Συνομοσπονδία Οργανώσεων Αναπήρων (ΚΥ.Σ.Ο.Α), συζητήσαμε με εκπροσώπους της, τις ανησυχίες του αναπηρικού κινήματος αναφορικά με το ΓεΣΥ και κατά πόσο, όπως διαφαίνεται να προωθείται, θα ανταποκρίνεται στις απαιτήσεις της Σύμβασης, μελετήθηκαν οι γραπτές εισηγήσεις της ΚΥ.Σ.Ο.Α στο Υπουργείο Υγείας, λήφθηκαν υπόψη οι ανησυχίες και ο προβληματισμός της Κίνησης Προάσπισης Δικαιωμάτων Ψυχικά Ασθενών (ΚΥΠΡΟΔΙΨΑ) και πρόσφατα είχαμε επίσης την ευκαιρία σχετικής συζήτησης με τον Πρόεδρο και την Αντιπρόεδρο της Οργάνωσης Παραπληγικών Κύπρου (Ο.ΠΑ.Κ.).

4) Όσον αφορά ειδικά στο πιο πάνω νομοσχέδιο, για την τροποποίηση των περί Γενικού Συστήματος Υγείας Νόμων του 2001 μέχρι 2005, φαίνεται ότι, κατά την ετοιμασία του δε λήφθηκαν υπόψη οι γενικές αρχές (άρθρο 3), οι γενικές υποχρεώσεις (άρθρο 4) και ειδικότερα δικαιώματα της Σύμβασης (άρθρα 5, 25, 26, 9, 12). Πιο συγκεκριμένα, το νομοσχέδιο δεν περιλαμβάνει διατάξεις που εγγυώνται/ διασφαλίζουν για τα άτομα με αναπηρία:

α. Tο δικαίωμα, ίσης απόλαυσης και χωρίς διακρίσεις λόγω αναπηρίας, του υψηλότερου δυνατού επιπέδου υγείας (άρθρα 25, 2 και 5).

β. Την πρόσβαση σε δωρεάν ή οικονομικά προσιτή φροντίδα υγείας και σε σχετικά προγράμματα (άρθρο 25).

γ. Την πρόσβαση σε υπηρεσίες υγείας ευαίσθητες στο φύλο (άρθρο 25).

δ. Τη διαθεσιμότητα και πρόσβαση σε υπηρεσίες έγκαιρης διάγνωσης και παρέμβασης και σε υπηρεσίες που ελαχιστοποιούν και αποτρέπουν περαιτέρω αναπηρίες (άρθρο 25).

δ. Την παροχή από τους επαγγελματίες του τομέα της υγείας, φροντίδας ίσης ποιότητας με τα άτομα χωρίς αναπηρία, με σεβασμό στην ελεύθερη και ενήμερη συγκατάθεση ανεξάρτητα αναπηρίας (νοητικής, ψυχικής, σωματικής ή άλλης), στην αξιοπρέπεια, την αυτονομία και τις ανάγκες τους, μέσω κατάρτισης και δημοσίευσης κανόνων δεοντολογίας για δημόσια και ιδιωτική φροντίδα υγείας (άρθρα 25 και 12).

ε. Την ανάπτυξη υπηρεσιών και προγραμμάτων αποκατάστασης στο τομέα της υγείας (άρθρο 26).

ζ. Τη διαθεσιμότητα και πλήρη προσβασιμότητα των εγκαταστάσεων, εξοπλισμού, υπηρεσιών, πληροφοριών και τεχνολογιών που χρησιμοποιούνται στο τομέα της υγείας (π.χ. κτιριακές εγκαταστάσεις, ασθενοφόρα, ιατρικά μηχανήματα, έντυπο και ηλεκτρονικό υλικό) (άρθρα 25 και 9).

στ. Την εφαρμογή της αρχής της διαβούλευσης και της ενεργητικής εμπλοκής/συμμετοχής στις αποφάσεις που αφορούν στην εφαρμογή του ΓεΣΥ, μέσω των αντιπροσωπευτικών οργανώσεων τους (άρθρο 4).

5) Συνοπτικά, η εκτίμηση της Ανεξάρτητης Αρχής Προώθησης Δικαιωμάτων Ατόμων με Αναπηρία είναι ότι απουσιάζει από το τροποποιητικό νομοσχέδιο η διάσταση της αναπηρίας, ως εάν να μην υφίσταται η Σύμβαση και η συνέπεια θα είναι το ΓεΣΥ, κατά την εφαρμογή του που προβλέπεται να ακολουθήσει, να μην συνάδει ή ανταποκρίνεται στις απαιτήσεις της και στις αντίστοιχες κρατικές υποχρεώσεις.

6) Εκτός τούτων, σημειώνονται πιο κάτω, ορισμένες ενδεικτικές παρατηρήσεις σε σχέση με συγκεκριμένες διατάξεις του νομοσχεδίου:

· Στην έννοια του όρου «δυσμενής διάκριση», στο άρθρο 2 του νομοσχεδίου, περιλαμβάνεται η φράση «ειδικές ανάγκες» αντί της «αναπηρίας», που είναι ο δόκιμος, νομικά, όρος, δυνάμει της Σύμβασης.3

· Στο άρθρο 5 του νομοσχεδίου, που προτείνεται η σύνθεση του Συμβουλίου, δε διασφαλίζεται η συμμετοχή εκπροσώπου/ων της Κυπριακής Συνομοσπονδίας Οργανώσεων Αναπήρων (ΚΥ.Σ.Ο.Α). Σχετική είναι η επισήμανση στην παράγραφο 3 στ. πιο πάνω.

· Με το άρθρο 7 (2) (γ) προτείνεται να παρέχεται διακριτική ευχέρεια στο Υπουργικό Συμβούλιο να παύει τον Πρόεδρο ή μέλος του Συμβουλίου λόγω αναπηρίας παρότι η Σύμβαση κατοχυρώνει την αρχή της μη διάκρισης και απαγορεύει η αναπηρία να είναι λόγος διαφορετικής μεταχείρισης (άρθρα 2 και 3). Το ενδεχόμενο ο κάτοχος θέσης Προέδρου ή μέλους του Συμβουλίου να μην μπορεί να ασκήσει τα καθήκοντα του, υφίσταται σε κάθε περίπτωση, είτε πρόκειται για άτομο με αναπηρία είτε για άτομο χωρίς αναπηρία.

· Στο Υπουργικό Συμβούλιο προτείνεται επίσης στο άρθρο 7 (2) (ζ) να παρέχεται διακριτική ευχέρεια παύσης του Προέδρου ή μέλους του Συμβουλίου, που έχει κηρυχθεί σε κατάσταση φρενοβλάβειας ή άνοιας με βάση τους νόμους της Δημοκρατίας, οι οποίοι όμως μπορεί να μην είναι συμβατοί με τη Σύμβαση.




Ελίζα Σαββίδου
Επίτροπος Διοικήσεως και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων



1 Με την απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου ημερ. 9 Μαίου 2012 και σύμφωνα με το άρθρο 33(2) του Σύμβασης και τις Αρχές του Παρισιού.
2 Η Σύμβαση κυρώθηκε από τη Δημοκρατία με το Νόμο 8(ΙΙΙ)/2011
3 Σχετικό είναι το άρθρο 1 της Σύμβασης.



Κατεβάστε το αρχείο τύπου Word ypomnima_gesy.doc (Μέγεθος Αρχείου: 60,69Kb)