Υπομνήματα - Υπόμνημα που υποβλήθηκε σε συνεδρίαση της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Νομικών, στις 15/2/2017, με θέμα «Αδίκημα Μίσους»


Υπόμνημα που υποβλήθηκε σε συνεδρίαση της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Νομικών, στις 15/2/2017, με θέμα «Αδίκημα Μίσους»




Υπόμνημα-Αδίκημα Μίσους- Κοινοβουλευτική Επιτροπή Νομικών-Συζήτηση 15ης Φεβρουαρίου 2017


1. Σε συνέχεια της προηγούμενης επιστολής μου, ημερ. 7 Φεβρουαρίου 2017, θα ήθελα να υποβάλλω τις θέσεις μου σχετικά με την επικείμενη τροποποίηση του ποινικού κώδικα ώστε να ρυθμίζεται με τρόπο σαφή, ξεκάθαρο και συνεκτικό το αδίκημα μίσους.

2. Πάγια θέση του Γραφείου μου, η οποία απορρέει από το μεγάλο αριθμό παραπόνων που έχω δεχθεί, είναι ότι τα εγκλήματα μίσους εκδηλώνονται σε πολλές μορφές και προσβάλλουν διαφορετικές ομάδες με διακριτά χαρακτηριστικά ταυτότητας, όπως π.χ. η φυλή, το χρώμα, η θρησκεία, η εθνική ή εθνοτική καταγωγή, η μεταναστευτική προέλευση, οι πολιτικές ή άλλες πεποιθήσεις, η αναπηρία, το φύλο, ο σεξουαλικός προσανατολισμός, η ταυτότητα ή τα χαρακτηριστικά φύλου. Συνεπώς, στο πλαίσιο της απονομής της ποινικής δικαιοσύνης είναι σημαντικός ο πλήρης, σαφής και επαρκής προσδιορισμός των εγκλημάτων μίσους, ώστε η δίωξη και τιμωρία τους να μη χαρακτηρίζεται από κενά και αδυναμίες αλλά αντίθετα να διευκολύνει τις διωκτικές αρχές και τα δικαστήρια να εφαρμόσουν την νομοθεσία. Με τον τρόπο αυτό θα επιτευχθεί πλήρης και ουσιαστική εναρμόνιση με το ευρωπαϊκό κεκτημένο το οποίο καθορίζει τους άξονες ποινικοποίησης των αδικημάτων μίσους και όχι καθεαυτό το περιεχόμενο των εγκληματικών πράξεων.

3. Στην υφιστάμενη νομοθεσία, ο Νόμος 134 (Ι)/2011 (Περί της καταπολέμησης ορισμένων μορφών και εκδηλώσεων ρατσισμού και ξενοφοβίας μέσω του ποινικού δικαίου Νόμος) διευκρινίζει ρητά ότι μίσος «σημαίνει το μίσος που βασίζεται στη φυλή, το χρώμα, τη θρησκεία, τις γενεαλογικές καταβολές1 ή την εθνική ή εθνοτική καταγωγή». Στο δε άρθρο 3 ορίζεται ότι «πρόσωπο το οποίο εκ προθέσεως δημόσια διαδίδει και δημόσια υποκινεί με οποιοδήποτε τρόπο βία ή μίσος που στρέφεται κατά ομάδας προσώπων ή μέλους ομάδας προσώπων που προσδιορίζεται βάσει της φυλής, του χρώματος, της θρησκείας, των γενεαλογικών καταβολών ή της εθνικής ή εθνοτικής καταγωγής, κατά τρόπο που διαταράσσει τη δημόσια τάξη ή που έχει απειλητικό, υβριστικό ή προσβλητικό χαρακτήρα, είναι ένοχο αδικήματος (…)».

4. Παράλληλα, στο άρθρο 99Α του Ποινικού Κώδικα ρυθμίζεται η ομοφοβική και τρανσφοβική ρητορική. Αναφέρεται συγκεκριμένα ότι «πρόσωπο το οποίο εκ προθέσεως, δημόσια και κατά τρόπο που έχει απειλητικό ή υβριστικό ή προσβλητικό χαρακτήρα προτρέπει σε ή υποκινεί, προφορικά ή διά του τύπου ή με γραπτά κείμενα ή εικονογραφήσεις ή με οποιοδήποτε άλλο τρόπο, βία ή μίσος που στρέφεται κατά ομάδας προσώπων ή μέλους ομάδας προσώπων που προσδιορίζονται βάσει του γενετήσιου προσανατολισμού τους ή της ταυτότητας φύλου τους, είναι ένοχο αδικήματος (…).

5. Για την εφαρμογή και τη συμπλήρωση της νομοθεσίας κατά των διακρίσεων, η Κύπρος έχει επανειλημμένως δεχθεί κριτική από διεθνείς και ευρωπαϊκούς οργανισμούς αναφορικά με τα κενά και τις ελλείψεις στην αντιμετώπιση αυτής της σοβαρής μορφής εγκληματικότητας. Σε κάθε περίπτωση το αδίκημα μίσους δεν διαφοροποιεί το γεγονός ότι πρόκειται για εγκληματική πράξη που ούτως ή άλλως είναι ποινικά κολάσιμη. Αυτό που διαφοροποιεί το έγκλημα μίσους είναι τα συγκεκριμένα του χαρακτηριστικά, ιδίως τα κίνητρά του δράστη. Είναι για το λόγο αυτό που το κίνητρο μίσους προσδίδει αυξημένη ποινική απαξία σε μια ήδη κολάσιμη πράξη. Ωστόσο, η προτεινόμενη προσθήκη στον Ποινικό Κώδικα (Άρθρο 35Α) περιορίζεται μόνο στην αναφορά των ρατσιστικών, ξενοφοβικών και ομοφοβικών κινήτρων ως παραγόντων που επισύρουν αυστηρότερες ποινικές κυρώσεις. Θεωρώ ότι χρήζει ουσιαστικής βελτίωσης η περιοριστική αυτή ρύθμιση καθώς δεν λαμβάνει επαρκώς υπόψη ούτε τις διευρυμένες ομάδες των ατόμων που στοχοποιούνται ούτε τις δυσκολίες διερεύνησης και τεκμηρίωσης του κινήτρου μίσους από τις διωκτικές αρχές.

6. Συνεπώς, για σκοπούς πληρότητας, συνοχής και ενότητας δικαίου, θέση μου είναι ότι πρέπει να περιληφθούν στο νέο άρθρο, ως ένα μίνιμουμ, τα προστατευόμενα χαρακτηριστικά που ήδη προνοούνται στο υφιστάμενο θεσμικό πλαίσιο για τις δηλώσεις μίσους και συγκεκριμένα: η φυλή, το χρώμα, η θρησκεία, οι γενεαλογικές καταβολές, η εθνική ή εθνοτική καταγωγή, ο σεξουαλικός προσανατολισμός και η ταυτότητα φύλου. Καλώ δε την Επιτροπή Νομικών, για σκοπούς πλήρους ευθυγράμμισης με τις διεθνείς και ευρωπαϊκές επιταγές για την αποτελεσματική καταπολέμηση των διακρίσεων να εξετάσει τη συμπερίληψη του φύλου, των χαρακτηριστικών φύλου και της αναπηρίας ως προστατευόμενων χαρακτηριστικών.




Ελίζα Σαββίδου
Επίτροπος Διοικήσεως και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων


1 «γενεαλογική καταβολή» σημαίνει την καταγωγή προσώπων ή ομάδων προσώπων από πρόσωπα τα οποία δυνατό να προσδιορισθούν βάσει ορισμένων χαρακτηριστικών τους, όπως φυλή ή χρώμα, χωρίς αυτό να σημαίνει υποχρεωτικά ότι όλα αυτά τα χαρακτηριστικά εξακολουθούν να υπάρχουν


Κατεβάστε το αρχείο τύπου Word epistoli.doc (Μέγεθος Αρχείου: 59,67Kb)
Κατεβάστε το αρχείο τύπου Word
ypomnima.doc (Μέγεθος Αρχείου: 38,25Kb)