Υπομνήματα - Υπόμνημα Επιτρόπου Διοικήσεως αναφορικά με τον περί Θεραπείας Κατηγορούμενων και Καταδικασθέντων, Χρηστών ή Ουσιοεξαρτημένων Νόμο του 2015 (Συνεδρία Κοιν. Επιτροπής Υγείας, ημερομ. 17/9/2015)


Υπόμνημα Επιτρόπου Διοικήσεως αναφορικά με τον περί Θεραπείας Κατηγορούμενων και Καταδικασθέντων, Χρηστών ή Ουσιοεξαρτημένων Νόμο του 2015 (Συνεδρία Κοιν. Επιτροπής Υγείας, ημερομ. 17/9/2015)



Υπόμνημα

Επιτρόπου Διοικήσεως αναφορικά με τον περί Θεραπείας Κατηγορούμενων και Καταδικασθέντων, Χρηστών ή Ουσιοεξαρτημένων Νόμο του 2015
(Συνεδρία Κοιν. Επιτροπής Υγείας, ημερομ. 17/9/2015)


1. Ο προτεινόμενος νόμος είναι σημαντικός, πρώτιστα, επειδή αναγνωρίζεται, μέσω αυτού, ότι τα ουσιοεξαρτώμενα πρόσωπα που κατηγορούνται για τη διάπραξη αδικημάτων, εκτός από αδικοπραγούντες, είναι και πρόσωπα που χρειάζονται θεραπεία. Πολύ εύστοχα, μάλιστα, προβάλλεται η αναγκαιότητα προώθησης εναλλακτικών, της φυλάκισης, μέτρων για τους χρήστες ούτως ώστε αυτοί να είναι δυνατόν να τυγχάνουν άλλης μεταχείρισης με στόχο τη θεραπεία τους, εκτός του πλαισίου του συμβατικού συστήματος απονομής δικαιοσύνη.

2. Η εξέλιξη αυτή είναι ιδιαίτερα σημαντική επειδή ακριβώς αναγνωρίζεται ότι το στοιχείο της χρήσης ή ουσιοεξάρτησης πιθανόν να συνδέεται με το στοιχείο της εγκληματικότητας, και ως εκ τούτου, θα πρέπει να συνεκτιμάται κατά την ποινική διαδικασία. Επιπλέον, επιβεβαιώνεται ότι ο ενδεχόμενος εγκλεισμός ουσιοεξαρτώμενων ατόμων πολύ πιθανόν να συνιστά παράγοντα που να αποδυναμώνει, στην ουσία, το σωφρονιστικό χαρακτήρα της ποινής, παρά να τον υπηρετεί, αλλά και να μειώνει, ουσιαστικά, την προοπτική θεραπείας των προσώπων αυτών, αφού, πολλές φορές, δεν επικρατούν, σε χώρους εγκλεισμού, οι αναγκαίες συνθήκες για τη θεραπεία των χρηστών και για επιστροφή τους σε μια απαλλαγμένη από ναρκωτικές ουσίες ζωή.

3. Συνακόλουθα, ο άνευ ετέρου, εγκλεισμός ουσιοεξαρτώμενων πρόσωπων έχει ως συνέπεια όχι μόνο την αποστέρηση από τα άτομα αυτά του δικαιώματος τους σε μια αποτελεσματική θεραπευτική μεταχείριση, αλλά την επιβάρυνσή τους, πολλές φορές, με επιπλέον προβλήματα από αυτά που δημιουργεί η εξάρτηση αυτή καθαυτή.


4. Επιπρόσθετα, σημαντική είναι και η προσέγγιση της εξαίρεσης από τις ρυθμίσεις του νόμου του αδικήματος της κατοχής με σκοπό την προμήθεια, στα πλαίσια της συνέχισης της προσπάθειας για κατασταλτική αντιμετώπιση της εμπορίας των ναρκωτικών.

5. Γίνεται, εδώ και αρκετά χρόνια, ευρύτερα αποδεκτό ότι η σχέση εξάρτησης και εγκληματικότητας δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί μόνο με αυστηροποίηση ποινικών διατάξεων και με τον εγκλεισμό στη φυλακή ουσιοεξαρτώμενων προσώπων. Σε ευρωπαϊκό μάλιστα επίπεδο η τάση είναι να περιοριστούν ή να καταργηθούν οι ποινές εγκλεισμού για αδικήματα προσωπικής χρήσης με ταυτόχρονη προώθηση θεραπευτικών προγραμμάτων και παράλληλα να αυξηθούν οι ποινές που συνδέονται με την εμπορία ναρκωτικών.

6. Καθίσταται, συνακόλουθα, προφανές ότι και στην Κύπρο απαιτούνται ουσιαστικές αλλαγές στο ζήτημα της εν γένει μεταχείρισης των χρηστών. Σε αυτά τα πλαίσια, το υπό συζήτηση νομοσχέδιο χαιρετίζεται, δεδομένου ότι εισάγει τη θεραπευτική προσέγγιση των χρηστών μέσω του συστήματος απονομής της δικαιοσύνης.

7. Θα πρέπει, ωστόσο, να σημειωθεί ότι και η υφιστάμενη νομοθεσία, οι ρυθμίσεις, δηλαδή, του περί Περίθαλψης και Μεταχείρισης Τοξικομανών Νόμου του 1992, ο οποίος αποτέλεσε ουσιαστική τομή στην ποινική μεταχείριση των ουσιοεξαρτώμενων προσώπων, προβάλλουν μια λογική διάκρισης ανάμεσα στη χρήση, αφενός, των ναρκωτικών ουσιών και, αφετέρου, την κατοχή/ εμπορία με πρόθεση την προώθησή τους σε τρίτα πρόσωπα. Με γνώμονα την ανάγκη του χρήστη για θεραπεία και ο νόμος του 1992 παραπέμπει κυρίως στη θεραπεία ως εναλλακτικό τρόπο έκτισης ποινής για τους χρήστες.

8. Σύμφωνα με τα όσα το Γραφείο Επιτρόπου Διοικήσεως γνωρίζει, η εφαρμογή του νόμου του 1992 δεν ήταν δυνατή εξαιτίας της παντελούς έλλειψης κτιριακών, υπηρεσιακών ή άλλων θεραπευτικών εγκαταστάσεων απαραίτητων για τη δημιουργία υποδομών που να επιτρέπουν την εφαρμογή του.

9. Το ζήτημα, δε, της μη εφαρμογής των διατάξεων του νόμου αυτού, έχει επισημανθεί από το Γραφείο μας το 2009, μετά από αυτεπάγγελτη διερεύνηση του ευρύτερου θέματος της ποινικής, σωφρονιστικής και μετασωφρονιστικής μεταχείριση ουσιοεξαρτώμενων προσώπων. Είχε τότε τονιστεί ότι το ζήτημα της εφαρμογής του νόμου όπως και της ολοκλήρωσης των διαδικασιών τροποποίησής του που, από τότε, εκκρεμούσαν, θα έπρεπε να αντιμετωπιστεί ως εξαιρετικά επείγον θέμα.

10. Ως εκ τούτου, θέση μας είναι ότι, πέρα από την αναγκαιότητα υιοθέτησης του παρόντος νομοσχεδίου, επιβάλλεται η διασφάλιση της ουσιαστικής εφαρμογής του, μέσω της δημιουργίας κατάλληλα διαμορφωμένων, εξοπλισμένων και στελεχωμένων Κέντρων Θεραπείας που προβλέπονται από το νομοσχέδιο, ώστε να τερματιστεί η αναπαραγωγή μιας κατάστασης αποτελμάτωσης, που αποβαίνει εις βάρος των εξαρτημένων προσώπων.


Κατεβάστε το αρχείο τύπου Word Υπόμνημα συνεδρία Κοινοβ Επ Υγείας 17-9-2015.doc (Μέγεθος Αρχείου: 41,31Kb)
mp3
17092015.mp3 (Μέγεθος Αρχείου: 1346,89Kb)